Beyin yaşlanmasında yeni ipucu: 50 yaşından sonra değişmeye başlıyor

Science dergisinde yayımlanan araştırma, Columbia Üniversitesi, New York Genom Merkezi ve California Üniversitesi ekiplerinin hipokampus bölgesindeki hücreleri farklı yaş gruplarında inceleyerek, yaş ilerledikçe beynin hücresel yapısında ve genlerin çalışma biçiminde önemli değişimlerin meydana geldiğini ortaya koydu. Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, 50 – 75 yaş aralığında beynin bağışıklık sisteminde görev yapan mikroglia hücrelerinin sayısının hızlıca azaldığını ve yerine kan‑beyin bariyerinde benzer mikroglia‑benzeri hücrelerin moleküler olarak kan bağışıklık hücrelerine benzeyen yapılarla yerini aldığını göstermektedir. Bu bulgu, mikroglia hücrelerinin erken gelişim döneminde oluşup tüm yaşam boyunca beyinde kaldığı uzun süredir kabul gören görüşü çürütmektedir.

Yeni mikroglia benzeri hücrelerin iltihaplanma ile ilişkili özelliklerinin daha güçlü bulunduğu tespit edilmiştir. Araştırmacılar, bu durumun yaşlanan beyinde uzun süreli iltihaplanmaya katkıda bulunabileceğini düşünmektedir. Ayrıca, kan‑beyin bariyerinin korunmasına yardımcı olan hücrelerin sayısında da önemli bir azalma gözlenmiş ve DNA’nın hücre içindeki üç boyutlu düzeninin de yaşla birlikte bozulduğu belirlenmiştir. Bu yapı, genlerin aktif veya pasif olmasında kritik bir rol oynamaktadır.

New York Genom Merkezi Bilimsel Direktörü ve Columbia Üniversitesi Profesörü Bing Ren, “Mikroglia temizlik görevini yerine getiremediğinde toksik maddeler birikir ve iltihaplanma tetiklenir; bu da nörodejeneratif hastalıklara yol açabilir” dedi. Çalışma, ABD Ulusal Sağlık Enstitülerinin 4D Nucleome (4DN) programı kapsamında yürütülmüş ve beyin yaşlanmasının bağışıklık, damar ve sinir sistemlerinde eş zamanlı değişimleri içerdiğini ortaya koymuştur.