Dostlar bugün size öyle bir tablo çizicemki… Yapay zeka yarışı dediğimiz şey artık sadece teknoloji sayfalarının konusu değil. Cebimizden çıkan parayla doğrudan ilgili. Bilgisayar alacaklar, telefon değiştirecekler, hatta araba almayı düşünenler… Hepinizi ilgilendiren bir kriz var: RAMaggedon. Evet yanlış duymadınız. Dünya genelinde bellek çipi darlığı yaşanıyor ve bu darlık tüketici elektroniğinde fiyatları fırlatmış durumda.
Olayın özü şu: Yapay zeka araçlarının eğitimi ve çalıştırılması için yüksek bant genişlikli belleğe (HBM) aşırı talep var. Çip üreticileri de kar marjlarını yükseltmek için üretim hatlarını bu gelişmiş belleğe kaydırdı. Sonuç? Normal RAM ve DRAM üretimi azaldı, arz daraldı, fiyatlar uçtu. Samsung Electronics’in Finans Direktörü bu hafta çarpıcı bir açıklama yaptı: Tedarik sıkıntısı 2027’de derinleşecek ve 2028 boyunca sürecek. Yani daha çok başımız ağrıyacak gibi görünüyor.
Hong Kong’a gidiyoruz şimdi… Wan Chai Computer Centre’da esnaf ne yapacağını şaşırmış. In-Technology Services’in yöneticisi Wade Lam dükkanındaki fiyat listesinin yanına krizle ilgili haber kupürleri asmış. Nedeni basit: Müşteriler fiyatların neden bu kadar arttığını bilmiyor. Adamlar “Bu ne böyle?” diye soruyor, Lam’da haberleri gösterip durumu anlatmaya çalışıyor. İşler gerçekten kötü…
Videocom Computer’ın yöneticisi Ken Tam’ın söyledikleri ise durumun vahametini gözler önüne seriyor: Eylül ayında fiyat artışları başladığından beri iş hacimleri yarı yarıya düşmüş. Bir düşünün, yüzde 50 kayıp! 16 gigabaytlık bir RAM’in fiyatı önceleri 300 ila 400 Hong Kong dolarıydı (yaklaşık 40-50 ABD doları). Şimdi mi? 1500 Hong Kong dolarından bahsediyoruz. Dört kat artış var. Tam’ın dediği gibi “Fiyatlar aniden yükseldiğinde müşterilerde psikolojik bir bariyer oluşuyor.” İnsanlar gerçekten ihtiyacı varsa alıyor, değilse beklemeyi tercih ediyor yada daha düşük performanslı çiplere yöneliyor.
Rakamlar daha da vahim. Tayvan merkezli pazar araştırma firması TrendForce’un analisti Ellie Wang’a göre, bilgisayar ve akıllı telefonlarda kullanılan bellek fiyatları bir yıl öncesine göre yaklaşık 5 ila 6 kat arttı. Beş kat! Bu bir spekülasyon değil, gerçek. Yani geçen sene 100 liraya aldığınız bir RAM modülü artık 600 lira civarında. İnanılır gibi değil ama rakamlar ortada.
Bu krizin bir de kazananları var elbet… Dünyanın en büyük üç bellek çipi üreticisi Samsung Electronics, SK hynix ve Micron’un karları ve hisse değerleri tavan yapmış. Dördüncü sıradaki ChangXin Memory Technologies (CXMT) ise pazartesi günü Şanghay’da borsaya kote oldu ve Çin anakarasının en değerli şirketi konumuna yükseldi. Omdia’nın kıdemli baş analisti James Zhao’ya göre, CXMT geleneksel RAM ve DRAM tarafında sıkıntılı piyasa koşullarından faydalanabilir. “Sonra gelen avantajı” diyor Zhao, bu durum için…
Peki tüketici ne yapıyor bu süreçte? Hong Kong’da yatırım bankacılığı yapan Henry Wong’un hikayesi aslında birçok kişiye örnek olabilir. Yeni bir bilgisayar almak yerine eski dizüstü bilgisayarının RAM kapasitesini yükseltmeyi tercih etmiş. Wong, “Belleği yükselttikten sonra bilgisayarın gerçekten çok akıcı çalıştığını gördüm ve yeni bir bilgisayar alma isteğim ortadan kalktı” diyor. Yani insanlar çözümü mevcut cihazlarını idare etmekte buluyor. Mantıklı aslında… bu fiyatlarla yeni cihaz almak gerçekten akıl karı değil.
İşin bir de otomobil boyutu var ki… Otomobil üreticileri araç içi bilgisayar sistemlerindeki maliyetlerin arttığını ve bunun yakın zamanda yeni araç fiyatlarına yansıyabileceğini söylüyor. Yani sadece bilgisayar ve telefon değil, araba fiyatlarıda etkilenecek. Bütçesini buna göre yapsın millet…
Tokyo’nun ünlü elektronik merkezi Akihabara’dan da benzer sesler geliyor. Belçikalı grafik tasarımcısı ve özel bilgisayar imalatçısı Charles Brousse, RAM, ekran kartı ve anakart fiyatlarının aşırı düzeylere ulaştığını söylüyor. O artık parça stoklamıyormuş, maliyetler çok yüksek. “PC & Chill” adlı hizmetinde müşterilerinin kendi aldığı parçaları monte ediyor. Brousse’un bir uyarısı da var: Çip darlığı insanları 10 yıla kadar kullanılabilen masaüstü bilgisayarlar yerine daha ucuz dizüstü bilgisayarlara yönlendiriyor. “Bunun iyi bir şey olduğundan emin değilim; insanlar sonuçta daha kısa ömürlü ürünler satın alıyor ve bu da bir tüketim döngüsünü besliyor” diyor.
Birde işin can sıkıcı tarafı var… Brousse, sürecin yapay zekadaki “spekülatif balon” tarafından tetiklenmesini rahatsız edici buluyor. Kendisi grafik tasarımcı olduğu için yapay zekanın mesleğine doğrudan etkisinden bahsediyor. Yani bu kriz belki cebimizi yakıyor ama bazı meslek gruplarını daha derinden vuruyor.
Neyse devam etmek lazım… Görünen o ki bu RAMaggedon dedikleri şey daha çok konuşulacak. Samsung yetkilisinin 2028’e kadar sürecek dediği bir krizden bahsediyoruz. Çip üreticilerinin karları artarken biz tüketicilerin cebinden çıkan para çoğalıyor. Sistem böyle işliyor işte… Bakalım önümüzdeki günlerde fiyatlar ne olacak? Otomobil fiyatlarına gerçekten yansıyacak mı? Ya da bu spekülatif balon bir gün patlarsa neler olacak? Hep birlikte göreceğiz… Gelişmeleri takip ediyoruz.
Kaynak: Orijinal Haber
RAM alacaktım, fiyatı görünce “yapay zeka doysun da biz bakarız” deyip vazgeçtim 😂