C vitamini soğuk algınlığını önlüyor mu: Araştırmalar ne söylüyor?

C vitamini, kış aylarında soğuk algınlığına karşı yaygın bir takviye olarak kullanılmaktadır. Yıllar içinde yapılan geniş çaplı araştırmalar, C vitamininin soğuk algınlığının riskini önemli ölçüde azaltmadığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, küçük bir etkisi olduğu kabul edilmektedir.

1970 yılında yayımlanan Linus Pauling’in kitabında günde 1000‑2000 miligram C vitamini almanın soğuk algınlığını önleyebileceği iddia edilmiştir. Pauling’in dayandığı çalışmalar ve hesaplamalar daha sonra eleştirilmiş ve bu iddiaları destekleyen güçlü kanıt bulunamamıştır. 2023’te yayımlanan 10 farklı çalışmanın verilerini birleştiren meta‑analiz, 2736 sağlıklı katılımcının günde en az 1000 miligram C vitamini kullandığında ağır soğuk algınlığı belirtilerinde %15 azalma olduğunu göstermiştir; hafif belirtilerin süresinde ise değişiklik gözlenmemiştir. Yetişkin ve çocuklarda belirtilerin şiddeti ve süresi yaklaşık %8‑14 oranında azaltılmıştır. Örneğin, beş gün süren şiddetli bir soğuk algınlığı C vitamini alındığında ortalama 12 saat kısalabilir. Ancak hastalık belirtileri başladıktan sonra C vitamini almaya başlamak belirgin fayda sağlamamaktadır.

Uzun süreli ve yüksek dozda (günde 1000 miligramdan fazla) C vitamini tüketimi ishal, mide bulantısı, karın krampları ve şişkinlik gibi sindirim sorunlarına yol açabilir. Yüksek dozlar böbrek taşı riskini artırabilir ve oksalat atılımını tetikleyerek böbrek taşına katkıda bulunabilir. Ayrıca, C vitamini demir emilimini artırdığı için kalıtsal demir birikimi hastalıkları olan kişilerde sorun oluşturabilir. Bazı kanser tedavileri ve kolesterol düşürücü statinlerle etkileşime girebileceği bilinmektedir. Bu nedenle, yüksek dozlu ve düzenli takviye kullanmadan önce mutlaka doktora danışılması önerilmektedir.